Bekbolat


Түркиядағы Абай атындағы мектеп

Түркия топырағындағы Абай атындағы мектеп бүкіл түрік балаларына қазақтың ұлы ақынын танытып отыр

ЫСТАМБҰЛ. 4 ақпан . ҚазАқпарат /Ирина Дынникова/- Қазақтың ұлы ақыны, ағартушы,  қазақ жазба әдебиетінің және әдеби тілінің негізін салушы – Абай Құнанбайұлы әлемге танымал екені хақ. Түркияның Ыстамбұл топырағында хәкім Абайдың атындағы мектептің болуы да осының бір айғағы ретінде болса керек.

2002 жылы Ыстамбұл қаласының  Зейтінбұрын ауданында жаңа жасалып жатқан мектепке Абай атының берілуі туралы ұсыныс жасаған  Түркиядағы Мимар Синан университетінің профессоры, шоқайтанушы Әбдуақап Қараны бұл тақырыпқа орай сұхбатқа тартқан едік.


Шоқай туралы шындық

Қазақ КСР Жоғарғы соты 1988 жылы желтоқсан айында «Алашорда жетекшілері «қарсы-төңкерісшіл», «антисоветшіл» деген айыптауларға нақақтан ұшыраған» деген шешім қабылдады. Осылайша, Алашорда көсемдері ақталды. Келесі жылы қаңтарда Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мәлімдеме жариялап, Алаш жетекшілерінің әлеуметтік, саяси және әдеби қызметтері туралы тарихи шындықтардың зерттеліп, халыққа жария етудің қажеттігін атап өтті. Содан бастап Алашорда қайраткерлеріне қатысты шындық ашылып, кедергілер жойылды. Солардың бірі Мұстафа Шоқай туралы жазылған «Үлкен Түркістанның күйреуі» атты кітаптағы шындыққа жанаспайтын кейбір тұстарды айтуды жөн көрдТарихи тұлғалар арасында саналы ғұмырын Қазақстан және Түркістан халықтарының Тәуелсіздігіне арнаған Мұстафа Шоқайдың орны бөлек. Өздеріңізге белгілі, Шоқайдың саяси күресінің басты мақсаты – Түркістандағы кеңес билігінің орнына тәуелсіз ұлттық басқару жүйесін орнату болды. Сондықтанда Шоқай Кеңес Өкіметі режиміне қарсы тұлға болып табылды. Сондықтан Мәскеу оның өмірі мен идеялары туралы мәлімет таратуға тыйым салды. Кеңес идеологиясы бойынша, Шоқай «халық жауы» деп жарияланды. Сол себепті Шоқайға байланысты мәліметтер оқулық пен энциклопедияларға кірмей қалды. Қазақстан мен қазақ халқына қатысты барлық мағлұматтар қамтылған 12 томдық Қазақ Совет энциклопедиясында Шоқай туралы ешқандай мәліметке орын берілмеді.


Atabayev


Kazakların Altaylardan Anadolu’ya Uzanan Göçü

Kazakların Altaylardan Anadolu’ya Uzanan Göçü

Doç. Dr. Abdulvahap Kara

Bu yazımızda, Doğu Türkistan`dan ve Afganistan`dan Türkiye yapılan Kazak Türkleri`nin göçlerini ele alacağız. Bu göçlerden özellikle Doğu Türkistan Kazaklarının göçünün birden ve doğrudan yapılmadığını, aşama aşama türlü sıkıntılardan sonra gerçekleştiğini göstermeye çalışacağız. Türkiye`de sayıları tahminen yaklaşık 15 bini bulan Kazak Türkleri elli yıldan fazla bir zaman önce göç ederek gelmişlerdir. İstanbul, Ankara, İzmir, Manisa, Niğde, Konya ve Kayseri gibi şehirlerde yaşayan Kazakların ilk yerleşim birimlerinden birisi Zeytinburnu`dur. Bu açıdan, Kazak Türkleri`nin göçünün de konuşulduğu bu göç sempozyumunun Zeytinburnu Belediyesi tarafından düzenlenmiş olması Kazaklar için ayrı bir mana taşımaktadır.

Burada belirtilmesi gereken bir husus, Kazak Türkleri ile Slav ırkından Kazaçi ve Kozaklar olarak da isimlendirilen Osmanlıya karşı Doğu Anadolu ve Kafkaslarda Rusya ordusunda savaşmış olan hristiyan Kazaklarla karıştırılmamalıdır. Türkiye Kazaklarının tarihinde 16 Aralık 1991 günü bir dönüm noktasıdır. Çünkü, bu günde, Kazakistan bağımsızlığına kavuşmuştur. Böylece, dil, din ve kültürlerini korumak için göç eden Kazakların anavatanları ile ilişki kurmasının önünde hiçbir engel kalmamıştır. Hatta, bazı Kazak aileleri eski vatanlarına geri göç etmektedir.

Diğer yandan Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev`in dış politikasında da yurt dışındaki Kazaklara özel bir yer verilmektedir. Bu durumda, Türkiye`de Kazaklar, iki kardeş ülkenin kültürel ilişkilerinin gelişmesinde önemli katkılar sağlayabilecek konumda olduğunu söyleyebiliriz. Doğu Türkistan Kazakları`nın Göçten Önce Yaşadığı Coğrafya: İlginçtir, Türkiye`deki Kazakların çoğunluğunun göç hareketinden önce yaşadıkları coğrafya, Kazakistan sınırları içinde değil, bugün Çin Halk Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan Doğu Türkistan Uygur Özerk Bölgesinin kuzeyinde kalan topraklardır. Halen bu bölgede 1.5 milyon civarında Kazak Türkü yaşamaktadır.


KAZAKLAR NİÇİN TÜRKIYE’Yİ SEVİYOR

Mimar Sinan Üniversitesi Öğretim Görevlisi Doç.Dr. Abdülvahap Kara sözlerine ‘Demokrat Parti’nin 67. kuruluş yıl dönümü’ ile ilgili kendi gelen mesajı görünce ‘mutlaka bu toplantıya katılmalıyım’ diyerek buraya geldiğini belirterek ” biz Kazak Türklerinin Türkiye’ye gelmesinde en büyük rolü Rahmetli Adnan Menderes üstlenmiştir. 1940’lı yıllarda göç esnasında atalarımıza Amerika’dan yerleşim talebi gelmesine rağmen, atalarımız ‘Türkiye’den başka yere gitmeyiz’ demişlerdir. Türk Kültürünü devam ettirmek adına bu kararı almışlar ve 13 Mart 1952 yılında  Adnan Mederes’in Bakanlar kurulu kararı ile biz buraya İskanlı Göçmen olarak gelmişiz. Bugün Türkiye’de yaşayan Kazakistanlılar Adnan Menderes’e ve Türkiye’ye şükranını sunuyor. Sadece burada yaşayan Kazakistanlılar değil, Kazakistan’da yaşayan kazaklarda bugün Türkiye’ye şükranlarını sunuyor çünkü 1991 yılında Kazakistan bağımsızlığını ilan ettiğinde onu tanıyan ilk ülke Rahmetli Turgut Özal’ın önderliğindeki Türkiye olmuştur. Bu anlamdan Kazak Halkının Türkiye’ye karşı ayrı bir sevgisi vardır. Bu sevginin oluşmasında hiç şüphesiz en büyük pay, Rahmetli Adnan Menderes ve Turgut Özal’indır” şeklinde konuştu.

http://www.extrahaber.com/haber.php?haber_id=18479


ҚАЗАҚ ЕЛІ ОСЫДАН ЖИЫРМА ЖЫЛ БҰРЫН ЕҢ ОПТИМИСТ САЯСИ САРАПШЫЛАР БОЛЖАЙ АЛМАҒАН ТАБЫСТАРҒА ҚОЛ ЖЕТКІЗДІ


1991 жылы алпауыт КСРО құрамын­дағы республикалардың тәуелсіздіктерін жариялауы әлемде тосын оқиға ретінде бағаланды. Ол дүрбелең уақытта ешкім КСРО ыдырайды және құрамындағы мем­лекеттер егемен елдер болады деп ойла­ма­ған еді. Тіпті, кеңестану (советология) ғы­лымының мамандары үшін де бұл күтіл­меген оқиға болғаны хақ. Джон Хопкинс университетінің профессоры Чарльз Л.Фэрбанк 1993 жылы «Washington Times» газетіне берген сұхбатында «барлы­ғы­мыз қателестік» деп мәлімдеді. Мақала авторы Арнольд Бейхман болса, кеңес­тану­шылардың ешқайсысының КСРО-ның кенет ыдырауын болжап біле алма­ға­нын атап көрсетті. Ол, оның үстіне, келесі бір мақаласында аме­ри­ка­лық әлеу­меттік ғылымдар саласы маман­дарының қалайша мұндай үлкен қателік жібергендіктерін және неліктен кеңестік империяның күйрейтінін дәл уақытында болжай алмағандықтарын зерделеуде екенін көлденең тартты.


EN MUTLU KAZAK DİYASPORASI: TÜRKİYE KAZAKLARI

{jcomments on}

Doç. Dr. Abdulvahap Kara*

10.000 ile 15.000 arasında olduğu tahmin edilen Türkiye’deki Kazak Türkleri, Türkiye’ye ilk olarak 1952 yılının sonlarına doğru gelmeye başladılar. Çin’in Doğu Türkistan bölgesinden Türkiye’ye yapılan bu göç birkaç safhada gerçekleşti. Çin’in Kuomintang Hükümeti’nin Doğu Türkistan Genel Valisi Sheng Shi Tsai’a isyan eden Kazakların bir kısmı 1941 yılında Tibet üzerinden Hindistan’a iltica etti. Bunlara Elishan Elifoğlu ile Zayıf Teyci liderlik etti. Bu grup on yıldan fazla bir zaman Hindistan ve Pakistan’da yaşadı.


TÜRKİSTAN TÜRKLERİNİN KURTULUŞ SAVAŞI’NA VE CUMHURİYET’E KATKILARI

{jcomments on}

Abdulvahap KARA*

Türkistan Türkleri Atatürk’ün başlattığı Kurtuluş Savaşı’na ve yeni Türk Devletinin kuruluşuna kayıtsız ve ilgisiz kalmamışlardır. 1917 yılında Çarlık Rusyasını yıkan Bolşeviklerin estirdiği hürriyet havasında kendi milli devletlerini kurma gayret ve sıkıntısı içinde olan Kazak, Kırgız, Özbek, Türkmen, Tatar ve Azeri Türkleri başlangıcından itibaren Anadolu’da yürütülen mücadeleye de olağanüstü büyük ilgi ve yakınlık göstermişlerdir. Bu yakınlığın artmasına Rusya’da 1905 ve 1917 ihtilallerinden sonra ortaya çıkan hürriyet havasında, Rusya Türkleri arasında büsbütün kuvvet bulan Türkçülük cereyanları sebep olmuştu. Bu dönemde Türkistan Türkleri arasında siyasi faaliyet ve bilhassa dergi ve gazete yayınları artmıştı[1]. Milli şuur kuvvetlenmişti.