ЫСТАМБҰЛДА ҒҰЛАМА ХАЛИФА АЛТАЙ ТУРАЛЫ КІТАП ЖАРЫҚ КӨРДІ

Алтайдан шыққан, Гималаяны асып Тибеттен өтіп Үндістан мен Пәкістан арқылы 1953 жылы Түркияға барған қазақтардан Халифа Алтайдың өмірі мен идеялары зерттеліп түрік тілінде кітап ретінде жарияланды. Тәуелсіздік алғаннан кейін 1992 жылы Қазақстанға бір жолата көшіп барған Халифа Алтай Кеңестік кезеңде тамырына балта шабылған рухани өмірдің қайта қалпына келуі барысында талмай атамекенінде қызмет істеді. 2017 жылы Халифа Алтайдың туғанына 100 жыл толуына байланысты жарияланып отырған кітапта ғұламаның өмірі жан жақты баяндалғаннан кейін оның Қазақстанда дәстүрлі қазақ мұсылманшылығының терең тамыр жаюы барысында атқарған іс-қимылдары мен пікірлері де деректер негізінде келтірілген. “Анатолиядан атажұртқа рухани жетекші Халифа Алтай” деп аталған еңбектің авторы Қазыбек Исламбек осы тақырыпта 1999 жылы Ыстамбұлдағы Мармара Университетінде тарих ғылымдарының докторы, профессор Ахмет Қанлыдеренің жетекшілігінде магистрлік диссертация қорғаған. Алайда диссертацияда 1999 жылдан Халифа Алтай дүние салған 2003 жылға дейінгі уақиғалар орын алмауда. Автордың өтініші бойынша, кітаптың соңғы тарауы болған осы уақиғаларды біз жазып еңбекті толықтырдық.

[code language=”css”] <meta property="og:image" content="http://www.abdulvahapkara.com/wp-content/uploads/2017/01/halifealtay_kapak.jpg" /> [/code]

Devamı…


YENİ KİTAP: ANADOLU’DAN ANAYURDA MANEVİYAT ÖNDERİ HALİFE ALTAY

Altaylardan çıkan ve Himalayaları aşarak Tibet’i geçerek Hindistan ve Pakistan’dan üzerinden 1953’te Türkiye’ye gelen Kazak Türklerinden Halife Altay’ın hayatı ve fikirleri kitap olarak yayınlandı. 1992’de bağımsızlığını kazanmasından sonra Kazakistan’a göç eden Altay Sovyet döneminde ağır tahribat görmüş manevi hayatın tekrar kazanılması için yorulmadan bıkmadan atayurdunda hizmet etti. Kitabın yazarı Kazıbek İslambek bu konuda 1999’da Marmara Üniversitesi’nde Prof. Dr. Ahmet Kanlıdere danışmanlığında Yüksek Lisans tezi hazırlamıştı. Ancak, eserde 1999’dan Halife Altay’ın 2003’te vefatına kadar olan gelişmeler yer almamıştı. Yazarın isteği üzerine kitabın son bölümünü oluşturan bu kısmı biz yazarak tamamladık.

[code language=”css”] <meta property="og:image" content="http://www.abdulvahapkara.com/wp-content/uploads/2017/01/halifealtay_kapak.jpg" /> [/code]

Kitabın arka kapağında şu bilgilere yer verilmektedir: “Kazak Türklerinin Altay dağlarından başlayarak Türkiye’ye kadar süren Elishan Batur önderliğindeki 7 bin kilometre süren büyük göçünde aktif rol almış kişilerden birisi de Halife Altay’dır. Halife Altay, Kazak Türklerinin Pakistan’dan Türkiye’ye ulaşmasında en etkin rolü olan birkaç kişiden biridir. Dolayısıyla bu büyük göçün en önemli parçalarındandır. Halife Altay, Kazak Türkleri açısından sadece “Büyük Göç”ün önemli bir parçası olmasının dışında en önemli maneviyat önderlerindendir. Tarihte birçok özelliği yani hem toplumsal liderliği, hem de maneviyat önderliğini kendinde bir araya getirmiş ender insanlardandır. Bunların dışında Halife Altay, büyük Türk edebiyatçılarından ve kültür aktarımcılarından birisidir.

Türkiye’de 1981’de Kültür Bakanlığı yayınları arasında çıkan ve Kazak tarihi ve kültürünü anlatan “Anayurttan Anadolu’ya” çalışmasıyla tanınan Halife Altay’ın ismi Kazakistan’da özel bir öneme sahiptir. 1988’de Kur’an-ı Kerim’in tarihte ilk defa Kazak Türkçesindeki mealini hazırlayan Altay, bağımsızlığını kazandıktan sonra hiç tereddüt etmeden Anadolu’dan anayurduna göç etmiş ve 2003’te Almatı’da vefatına kadar kendisini irşat çalışmalarına adamıştır. SSCB’nin çökmesiyle din özgürlüğüne kavuşan Kazakistan’da hem dini bilgilerin tekrar kazanılması, hem de dinde batıl inançların, hurafelerin ve aşırılıkların yer almaması için mücadele etmiştir.

Halife Altay, Türkiye’ye geldikten sonra “Altay” soyadını almasını şu şiirle anlatmıştır:

“Altay” dep lakap atım koyulğanı,
Bir arman orındaldı oyumdağı.
Estelik tuvgan jerdin atın saktav
Änşeyin kezdey soktan koyulmadı!

“Altay” olarak soyadım koyuldu,
Bir hayalim böylece yerini buldu.
Amacım vatanımın ismini korumak,
Boşuna laf olsun diye koyulmadı!”

Prof. Dr. Abdulvahap Kara


ТҮРКИЯ ҚАЗАҚТАРЫНЫҢ “ҚАРАЛЫ КӨШІ” ТҮРІК ТІЛІНДЕ

Түркия қазақтарының көш жетекшілерінен Елісхан батыр Әліпұлының өмірін арқау еткен Қазақстан Жазуышлар одағының, Еуразия жазушылар одағының мүшесі, жазушы Жәди Шәкенұлының «Қаралы көш» атты тарихи романы түрік тіліне аударылды. Кітаптың тұсаукесері 2016 жылы, 10 қарашада Ыстамбұлда ТҮЙАП халықаралық кітап жәрменкесінде өтті. Нұргүл Берікболова түрік тіліне аударған және сапалы түрде “Календер” баспасынан шыққан кітапқа оқырман ықыласы зор болған. Баспагер кітапқа мұндай зор көңіл болушілік болады деп ойламғандықтарын айтты. Кітаптың түрік тілінде басылып оқырман қолына тиуіне мұрындық болған “Қазақ-түрік білім және зерттеу қоғамы (КАТЕАД) төрағасы Серкан Дінчтүрк те “әсіресе Түркиялық қазақтардың ұрпақтары болған жастар 2016 жылы, 12-20 қарашада бір апта бойы жалғасқан Ыстамбұл халықаралық кітап жәрменкесіне келіп аудармашыға қол қойғызып кітаптан алып тұруы бізді қуантты. Шәкенұлының еңбегін аудартқанымыздың орынды болғанын дәлелдеді” деғенді айтты.

[code language=”css”] [/code]

Devamı…


TÜRKİYE KAZAKLARININ “HAZİN GÖÇ”Ü TÜRKÇEYE KAZANDIRILDI

Türkiye Kazakların göç liderlerinden Elishan Batur Elifoğlu’nun hayatını konu alan Jadi Şakenulı’nın “Hazin Göç” isimli tarihi romanı Türkçeye çevrilerek yayınlandı. Kitap ilk defa okuyucularıyla Kasım 2016’da TÜYAP İstanbul Uluslararası Kitap Fuarında buluştu. Nurgül Berikbolova tarafından Türkçeye kazandırılan ve kaliteli bir baskıyla Kalender yayınevinden çıkan kitaba okuyucuların ilgisi büyük oldu.

[code language=”css”] [/code]

Devamı…


МҰСТАФА ШОҚАЙДЫҢ БЕЙІТІН ҚАЛАЙ ТАПТЫҚ?

27 желтоқсан қазақтың бір туар мемлекет қайраткері Мұстафа Шоқайдың дүниеден қайтқан күні. Осыдан тура 75 жыл бұрын, атап айтқанда 1941 жылы 27 желтоқсан күні Берлинде Уиктория Кранкенхауста дүние салған еді. Жұбайы Мария Яковлевна Горина сонда азаматтық істеп Шоқайды сол дүниежүзілік соғыс жылдарынын қиын қыстау кезінде Берлиндегі түрік зиратына жерлеуге мұрындық болды. Біз сол үшін Мария Яковлевнаға қарыздармыз. Сөйтіп есіл ер 1942 жылы 2 қаңтар жұма күні Берлиндегі түрік шәйіттері зиратына жерленді. Бірақ соғыстан кейін сол зират елеусіз, ескерусіз қалды. Кеңес Одағы тұсында Қазақстаннан Берлинге Шоқайдың бейітін іздеп келу былай тұрсын, оның ел ішінде атын атауға тиым салынды.

[code language=”css”] [/code]

Devamı…


KAZAK DİN BİLGİNİ HALİFE ALTAY DOĞUMUNUN 100. YILINDA ANILIYOR

Müslüman Türk aleminin bir büyüğü, Kazak Türklerinin büyük din alimlerinden Halife Altay 15 Ağustos 2003 sabahında Almatı’da 86 yaşında vefat etti. Kur’an-ı Kerim’in Kazak Türkçesindeki ilk mealini hazırlayıp 1988’de İstanbul’da yayınlayan Altay, bağımsızlığını kazanmasından ölümüne değin beri Kazakistan’da yaşadı. Dini eserleri ve ilmi kişiliğiyle Kazakistan’da büyük saygı ve sevgi gören Halife Altay 70 yıllık Sovyet yönetiminden sonra, İslami bilgilerin ve kültürün canlandırılması için yaptığı çalışmalar ön plana çıktı. Bu amaçla Almatı’da kurulan İnabat isimli derneğin şeref başkanlığını yürütmekteydi. Aynı zamanda tarihçi ve etnograf olan Halife Altay’ın Türkiye’deki Kazakların tarih ve örf-adetlerini konu alan eseri “Anayurttan Anadolu’ya” 1981 yılında Ankara’da Kültür Bakanlığı yayınları arasında çıkmıştı. Bu eser, 1994 yılında, Kazakistan Yazarlar Birliği tarafından “Alaş Ödülüne” layık görüldü. Kazakistan’ın bağımsızlığının 10. yılı kutlamaları çerçevesinde, Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Halife Altay’ı Kazakistan millî kültürüne yaptığı hizmetlerinden dolayı altın madalya ile taltif etti.

afis-anma-100-yil

Halife Altay, 15 Aralık 1917’de Doğu Türkistan’ın Altay bölgesinin Şingil kazasında Akif Bey ve Melike Hanım’ın kurdukları yuvada dünyaya geldi. İlk dini eğitimini Muaviye İsabey ile Ahmet Ali Caysanbayoğlu’ndan aldı. 16 yaşından itibaren köyde imamlık yapmaya başladı. Altay’ın ailesi 1938’de Doğu Türkistan’dan hicret ederek Hindistan’a yerleşti. Buradan 1953’te Türkiye’ye geldi. Halife Altay ilk eserini 1977’de “Kazak Türklerinin Şeceresi” adıyla İstanbul’da yayınladı. 1980’de Kazak Türkçesinde “Kur’an Yolu ve İmanın Şartları” kitabı ve göç anılarını manzum bir şekilde anlatan “Esteliklerim” yayınlandı. 1993’te Kazakistan’a yerleşen Halife Altay burada Kazak Türkçesinde dini sahada bir çok esere imza attı.

Çalışmaları ve hayatı çok sayıda kitap, makale ve televizyon belgesellerine konu olan Halife Altay 17 Ağustos 2003 Pazar günü Almatı’da devlet töreniyle defnedildi. Cenazeye Kazakistan’ın önde gelen siyaset ve kültür adamlarının yanı sıra sanatçıların ve kalabalık bir vatandaş topluluğu katıldı. Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Halife Altay’ın ailesine gönderdiği başsağlığı mesajında, Halife Altay’ın dini ve milli sahadaki hizmetlerini takdirle karşıladığını ifade etti.

Hizmetleri Türk-İslam âleminde hiç unutulmayacak olan Halife Altay önümüzdeki sene 100. doğum yılı olması vesilesiyle Kazakistan, Türkiye ve Avrupa ülkelerinde çeşitli etkinliklerle anılacaktır. İstanbul’daki Kazak Türkleri Eğitim ve Araştırma Derneği’nin (KATEAD) Altay’ın hayatı ve çalışmaları hakkında bir kitap yayınlayacağı ve yakın bir gelecekte uluslararası bir etkinlikle İstanbul’da bir toplantı düzenleyeceği bildirildi. Dernek yetkililerini bu kararlarından dolayı kutluyorum. Kazakistan’da manevi değerlerin kazanılmasında büyük emekleri olan Halife Altay’ı bu vesileyle bir kez daha rahmetle anıyorum. Ruhu şad, mekânı cennet olsun!

Prof. Dr. Abdulvahap Kara


01

Қазақстан тәуелсіздігі Түркия қазақтарының 62 жылдық тарихындағы ең мәнді құбылыс

16 желтоқсан күні Ыстамбұлда Түркия қазақтары қорында Қазақстан тәуелсіздігінің 23 жылы аталып өтілді.  Бүкіл қазақтар үшін ұлы мереке деп есептелген бұл күнге қатысты ойларын Қор төрағасы Фазыл Топлы былай деп ортаға салды:

Тәуелсіздік әлемдегі бүкіл қазақтардың бірбіріне қауышуына бастап берген қасиетті оқиға. Оған дейін әсіресе шетел қазақтары ел сағынышы, жер сағынышы болса да, атамекенге бара алмаушы еді. Ал бірең сараң адамдар Қазақстаннан Түркияға келсе, емін еркін жүре алмайтын. Қазақты көрсе қорқып жолыға алмайтын. Тәуелсіздіктен кейін қазақпен қазақтын басқосуындағы бүкіл кедергілер жойылды. Елбасы Нұрсұлтан тәуелсіздіктен кейін 1992 жылы Алматыда құрылтай өткізіп дүниежүзі қазақтарының басын қосты. Сондықтан тәуелсіздік бүкіл қазақтың өміріндегі мәнді оқиға.


kurultay03

Түркия қазақтарының кіші құрылтайынын қорытынды мәлімдемесі

Түркия қазақтары қоры 2014 жылы, 28-31 шілде күндері Ыстамбұлда ұйымдастырған кіші қазақ құрылтайы жұмысын табысбен аяқтады. Құрылтай аясында үш күн ораза айтына дөп келген және Түркияда ресми демалыс болған 28-30 шілде күндері 8 футбол командасы “Ер Жәнібек Батыр” достық және бауырластық додасы үшін сайысты. Сайыста Гүнешлі Қазақкент ауылының командасы жеңіске жетті.


iftar3

Türkiye Kazaklarında İftar

İslamiyetten önce Türkler ruhlara özel bir önem verirdi. İslam dini de ruhlara karşı değildir. Aksine geçmişlerin ruhlarını hatırlayıp dua etmeyi teşvik eder. İşte Türkiye Kazakları Ramazan ayında bu iki inancı birleştirirler. Türkiye Kazaklarında her aile Ramazanda bir iftar vermeyi kendisine görev addeder.Bu iftarlar sadece yemek verip oruç bozdurmak değildir. Aynı zamanda bu iftarlarda Kur’an-ı Kerime de özel bir yer verilir. Daha önceden anne, baba, çoluk çocuk okuyup hatmettikleri Kuran’ın hatim duası yapılarak sevabı atalar ruhlarına bağışlanır. Bir aile reisi hali vakti yerinde olduğu halde Ramazanda iftar verip hatim duası yaptırmazsa “hey senin baban ölmemiş miydi?” denilerek ahirete intikal etmiş akrabalarına hatim duası yaptırmadığı hatırlatılır.

İftarlar evleri geniş olanlar evlerinde, bazen konukların eve sığmadığı hallerde komşularının evlerine de iftar misafirleri yerleştirilir. Evi geniş olmayanlar Kazak Türkleri Vakfı, Hoca Ahmet Yesevi Vakfı ve Ziyacan Hacı Düğün Salonu gibi Kazak dernek ve vakıf salonlarında veyahut restoranlarda iftar verebilirler. Fakat evde iftar vermeyi Kazaklar daha makbul sayarlar. Her aile ramazanda iftar vermeye gayret ettiğinden, Kazaklar genelde kendi evinde iftar edemez. Çünkü, her gün bir ailede iftara davetlidir. İşte ramazanın bereketi!


iftar3

Түркия қазақтарында ораза

Бұрынғы түркілер аруақтарға ерекше мән берген. Ислам діні аруаққа қарсы емес. Қайта еске алып дұғада болып отыруды кеңес береді. Міне Түркия қазақтары Ораза айында осы екі ұғымды түйістіреді. Түрік қазақтарында әрбір отбасы оразада бір аузашар беруді өзіне міндет санайды. Әр отбасы осылайша ораза айында ауызашар беруге күш жұмсағандықтан, Түркия қазақтарына көбінде өзінін үйінде ауыз ашу бұйырмайды. Өйткені 30 күн оразада күн сайын бір үйге ауызашарға шақырылады. Міне бұл оразанын берекесі!

Бұл аузашарлар құр шай беріп ауыз ашқызу қана емес. Бұл ауызашарларда Құранға да қатты мән беріледі. Бұрыннан бала-шаға отбасы, жақын туыстар оқып бітірген Құрнанның хатым дұғасы істеліп сауабы бұрынғы өткен ата-бабалардың аруағына бағышталады.